yabanci kelimeler etiketine sahip yazılar gösteriliyor. Tüm yazıları göster

Biz lisede okurken (özellikle lise sondayken) herkes sorardı. "Nereyi kazanacaksın bu sene?" Biz de hep "Oxford" diye cevap verirdik. Biliyorsunuz Oxford, dünyanın sayılı üniversitelerinden birisi. Biz de yabancı dil bölümü olduğumuz için genelde Oxford ve Cambridge üniversitelerinin kitaplarını okurduk.

Her neyse bunları neden yazdım. Biraz önce hangi kelimeler aratılarak bloguma ulaşılmış ona bakıyordum. Bir arkadaşımız "Oxford ismi nereden gelmektedir?" şeklinde bir arama yapmış. Ben de hemen yazayım dedim.

Oxford, İngiliz tarihinde önemli yeri olan Saksonlar zamanında kurulmuş bir şehir. O zamanlar ismi "Oxenaforda" imiş. Bugünkü İngilizce ile "Ford of the Ox".

Ford kelimesi İngilizce'de "nehrin sığ yeri" anlamına gelmekte. "Ox" kelimesi ise hem Oxford'un kısaltması hem de "öküz" anlamında kullanılmakta. Ancak Oxford'taki "ox"un "öküz"le bir alâkası var mı bilemiyorum. Sanırım yoktur.

Sandviç bildiğiniz üzere ekmek arasına bazı malzemeler koyarak hazırladığımız lezzetli ve kolay bir yiyecek... Bu kolaylığın ardında meğer kumarbaz bir adam varmış.

Adamımız Sandwich 4. Kontu John Montagu. Sandwich, İngiltere'nin kuzeyinde bir kasaba ve Ortaçağ'ın 5 büyük limanından biriymiş. Montagu tecrübeli bir siyasetçiymiş ve Denizcilik Bakanı olmuş. Bakan olmasına olmuş ama yemediği halt da kalmamış. Rüşvet almış, evliyken gitmiş başkasından 4 çocuk peydahlamış... Bunların yanında vazgeçemediği bir kumar tutkusu varmış. Yemek yemek için bile kumar masasından kalkmazmış. Hizmetçilerine emredermiş: "Acıktım, ekmek arasına biraz et koyun getirin bana!" Elinde ekmeği oyununa devam edermiş... Bu yemek şekli de özel hayatı gibi meşhur olmuş. Zamanla bu yemek yaşadığı ve kontu olduğu Sandwich kasabasının adıyla anılır olmuş.

1778 yılında Hawaii Adaları'nı keşfeden Kaptan Cook, arkadaşı Montagu anısına buradaki birkaç adaya Sandwich Adaları adını vermiş.

Gene İtalyanca bir kelime ile karşınızdayım. Gene dediğime bakmayın toplamda üçüncü İtalyanca kelimedir belki de. Biz burada sadece Türkçe kelimeler istiyoruz da diyebilirsiniz. Ama ben yabancı kelimeleri de yazmak istiyorum. Zaten bunu da araştırmamı Profesör Roberto istedi. Neyse daha fazla uzatmadan ben kelimeye geçeyim.

"Toponomastica" kelimesinin Türkçe anlamı "yer adları bilimi." Yani "toponomastica" bir bilim dalı. İtalyanca'ya ise Yunanca'dan girmiş. Yunanca'da "topos" İtalyanca "luogo" demek. Yani "yer" demek. Gene aynı şekilde Yunanca'da "onoma" İtalyanca "nome" demek, Türkçesi ise anlaşıldığı üzere "isim, ad" demek.

İtalyanca'daki çoğu kelime zaten ya Latince'den ya da Yunanca'dan geçmiştir. Yani bizim Türkçemiz gibi diğer dillerden çok etkilenmiştir. Latince'yi seçmeli ders olarak alacaktık ama korktuk çünkü geçen çok az oluyormuş. Neyse umarım yadırgamazsınız İtalyanca veya başka bir dildeki kelimelere de değinmemi.

Yazıma başlamadan belirteyim tekrar, bilmeyenler için, ben İstanbul Üniversitesi İtalyan Dili ve Edebiyatı 2. sınıf öğrencisiyim. Bu yazımda da sınıfımızın "prenses"i Ezgi'nin takma ismi olan "Beatrice"yi yazacağım. Kendisi araştırmamı istemişti benden.

Öncelikle sınıftaki takma isim olayını aydınlatayım. Belki ismini duymuşsunuzdur Raffi Demiryan hocamız var bizim. Kendisi sınıftaki herkese İtalyanca bir isim verdi geçen sene başında ve derslerde hep o isimlerle seslenir bizlere. Diğer hocalar normal isimlerimizi bile ezberleyemezken Raffi hocamız hem kendi ismimizi hem de İtalyanca ismimizi bilir. İşte Ezgi arkadaşıma da Raffi hocamız "Beatrice" ismini vermişti. Benim ki de "Maldini."

Neyse araştırmamı istemesinin de nedeni var. İlk yazılarımda çok bahsetmiştim Roberto Bovo hocamızdan. Onun sayesinde bu blogu yazmaya başladım. İşte bu hocamız da Google'dan kendi ismini aratmış ve benim bloguma gelmiş. Yazdıklarımı ve böyle bir konuyla ilgilendiğimi öğrenince çok sevinmiş ve benim olmadığım ilk derste arkamdan güzel şeyler söylemiş. Derslerde üzdüğüm hocamı böyle sevindirmek hoşuma gitti.

İşte bu olaydan sonra sınıf da benim bu konuyla ilgilendiğimi öğrenmiş oldu ve herkes şunu da araştırıp yazsana diye isteklerde bulunmaya başladı. Ezgi arkadaşım da yukarıda da belirttiğim gibi "Beatrice"yi araştırmamı istedi.

Beatrice ismi İtalyanca'ya Latince'den geçmiş bir isim. Anlamı ise "mutluluk veren" demek. "Mutluluk" anlamındaki Latince "beatrus"tan İtalyanca "beato"; "mutluluk veren" anlamındaki Latince "beatrix"ten ise İtalyanca "beatrice" türemiştir.

Sanırım Raffi hocamız da bilerek bu ismi Ezgi'ye vermiş. Gerçekten insana "mutluluk veren" bir yapısı var.

Bugün gene Roberto'nun dersi vardı. O yüzden illere ara verip İtalyanca selamlaşmalarda kullanılan "ciao" kelimesinin nereden geldiğini anlattı. Ben de anladığım kadarıyla buraya yazayım. Anladığım kadarıyla diyorum derste İtalyanca konuşuyo bazen anlayamayabiliyoruz.

Neyse bizim bu hocanın da bilmediği yok ya... İtalya kültür tarihi dersine giriyo hocamız. Çok enteresan bilgiler veriyo.

Hocamızın dediğine göre (ki kesin doğrudur) "ciao" kelimesi "köle, esir, hizmetçi" anlamına gelen "schiavo" dan gelmiş. Venedik'te önceden şehrin ileri gelenleri görüldüğünde yerlere kadar eğilinip "io sono suo schiavo" denirmiş. Yani Türkçesi "sizin kölenizim" demek. Daha sonra "sc(h)iavo" daki "h" zamanla kaybolmuş. Ve bugün bazı lehçelerde hala kullanılıyormuş. Zamanla hızlı hızlı söylemeye paralel olarak "(s)cia(v)o" daki "s, v" harfleri de söylenmez olmuş. Bu yüzden İtalyanlar her "ciao" dediklerinde "sizin kölenizim" demek istiyor. Bi ara bizim "merhaba" kelimemiz için de böyle bir şey okumuştum ben nette.

Ciao a tutti!