Karantina Kelimesinin Soyağacı
Yazının Sahibi: Recep Hilmi Tufan Kategorisi: Italyancadan Gecen Kelimeler
Yeni blogdaşlarımdan Bendeniz bir önceki yazıma bıraktığı yorumunda "karantina" kelimesini incelememi istemişti. Ne zamandır blogdaşlarımın verdiği kelimeleri yazmadığımı fark ettim. Bir sürü birikmiş kelime var araştırmam gereken. Neyse diğerlerine de yazarım artık yakında.
"Karantina" kelimesi dilimize Venedikçe'den girmiş. Bildiğiniz gibi Venedik bir İtalya kenti. Venedikçesi "cuarantina" olan kelime, İtalyanca'da ise "quarantina". Biliyorsunuz Venedik bir liman kenti. İşte bu "karantina" kelimesinin onların dilindeki anlam biraz daha farklı. Venedikçe'de anlamı: "Venedik'e gemiyle gelen yolculara uygulanan kırk günlük karaya çıkma yasağı" olarak geçiyor sözlüklerde. Ancak biz bu kelimeyi daha geniş alanda kullanmışız.
Ek bilgi olması için şunu da belirteyim. Yasağın 40 gün olmasının nedeni de bu kelimenin kökeni olan "cuaranta" kelimesinin Venedikçe'de "kırk" anlamına gelmesidir. Aynı kelimenin İtalyancası ise "quaranta"dır.
İtalyan Dili okuyan biri olarak bunu bilmiyordum ve Bendeniz sayesinde öğrendim ben de. Teşekkürler Bendeniz.
Pusula İsmi Nereden Gelmektedir?
Yazının Sahibi: Recep Hilmi Tufan Kategorisi: Italyancadan Gecen Kelimeler

Bugün okula gittim finaller açıklanmış. İki tane bütünleme sınavına kalmışım. Bunlardan birisi de İtalyan Kültür Tarihi. Çoğunuz öğrendiniz zaten Roberto Hoca'nın dersi bu. Sınıfın yarısı kaldı bütünlemeye. Neyse bizim Romen güzelimiz var Andreea, onunla buluşup Cevahir'deki İtalyan Restoranı Sbarro'ya gittik. Herkese tavsiye ederim sınırsız pizza ve sınırsız içecek sadece 8.90 ytl. Orada hem midemizi doldurduk Andreea'yla hem de biraz tarih çalıştık. Bunları bize neden anlatıyorsun diyorsunuz haklısınız. Neyse işte orada tarih çalışırken İtalyanca pusulayı öğrendim ve yazmaya karar verdim.
Pusula kelimesi dilimize İtalyanca'dan girmiş. İtalyanca'sı "bussola" olan kelime, İtalyanca'ya da Latince "buxula"dan girmiş.
Pusula kelimesinin iki anlamı var: 1. kutucuk 2. yol gösteren alet. Ben sadece yol gösteren alet anlamında biliyordum. Ancak "kutucuk"lar içinde kullanılıyormuş. Bunu da bu sayede öğrenmiş oldum.
Ayrıca ek bilgi olması sebebiyle bir de "pusla" kelimesi var ki Ahmet Vefik Paşa'nın Lehçe-i Osmânî adlı eserinde "yazılı not, tezkere" diye açıklanmış. Tabi bu sözlük 1876 yılında yazılan bir eser olduğu için o zamana ait bir kelime bu.

Bu "poğaça" kelimesi beni öncelerden beri rahatsız eden bir kelime. Çünkü "poğaça" yerine "poğça, poça, pohaça, pohça" ve daha da ileri giderek "bohça" dendiğini siz de duymuş veya görmüşsünüzdür. Bu kelimeyi tekrar hatırlatıp yazmama vesile olan Leyleğin Geciken Adımı'na teşekkürler.
Poğaça kelimesi dilimize İtalyanca "focaccia"dan girmiştir. Her ne kadar bildiğimiz "focaccia" şekil olarak farklı bile olsa bu böyledir. TDK'dan teyit ettirebilirsiniz. "Focaccia" kelimesi eski Roma'da "fırında, ateşte pişen ekmek" anlamındaki "panis focacius"tan İtalyanca'ya geçmiştir.
Yemek tarifi bloguna sahip blogdaşlarım bi poğaça yapsa da çayla yesek içsek ne de güzel olur :)

Bugün gene dersim vardı. Bazı arkadaşlar öğrendi artık Roberto'yu ama yanıldılar. Çünkü bugünkü ders Roberto ile değil de Hüseyin Hoca ileydi. Adamın dersine kimse gelmiyo bugün 30 kişilik sınıftan 7 kişi vardık derste. Neyse bunlar sitemizle alakalı şeyler değil. Özele kaçıyo :)
Ya bu bizim hocaların hepsi de etimolog gibi maşallah zaten Latince'yi bildin mi tamamdır. Batı dilleri hep bu kökten geldiği için az çok diğer dillere de yatkınlığın oluyo.
Neyse bugün bizim Hüseyin Hoca, Barbaros isminin nerden geldiğini anlattı. Konu İtalyanca'da sakal demek olan "barba"dan açıldı. Aslında Barbaros Hayrettin Paşa'nın asıl adı "Hızır"dır. Meşhur "Hızır Reis" ile "Barbaros" aynı isimdir. Batılılar Hızır Reis'in sakalı hafiften kırmızıya çalması dolayısıyla İtalyanca "Kızıl Sakal" demek olan "BarbaRossa" adını vermişlerdir Hızır Reis'e. Daha sonra da böyle anıla gelmiştir. Türkçemize ise "Barbaros" olarak geçmiş.
Detaylı bilgi olması açısından İtalyanca'da
la barba= sakal
rosso= kızıl, kırmızı anlamlarına gelmektedir. Sıfatlar isimlere erkeklil-dişilik konusunda uymak zorunda olduğu için "rosso" olan "barba" olan dişil kelimeye uyduğu için "rossa" olmuştur.
En iyisi ben yazıma burada son vereyim yoksa İtalyanca ders uzayacak. :)
ArrivederLa!
Son Yazılar
- Nargile Kelimesinin Kökeni - 21.Tem.2008 - noreply@blogger.com (kabakmeltemi)
- Siyasilerin Dili - 19.Tem.2008 - noreply@blogger.com (Recep Hilmi Tufan)
- Türk Dili Hakkında Birkaç Düşünce - Lahmacun ve Sehpa Kelimeleri - 15.Tem.2008 - noreply@blogger.com (karazade)
- Çizmeyi Aşmak Deyiminin Hikayesi - 11.Tem.2008 - noreply@blogger.com (karazade)
- Kaya Apa'nın Köyü; Kayapa - 10.Tem.2008 - noreply@blogger.com (kalemkeş)
Yazarların Bloglarından
-
*Hava keskin bir kömür kokusuyla dolar,* *Kapanırdı daha gün batmadan kapılar.* *Bu, afyon ruhu gibi baygın mahalleden,* *Hayalimde tek çizgi bir sen kalmı...4 saat önce
-
-
Bu yazımı istemeden yazıyorum aslında. Neden derseniz ben zaten bu yazıyı daha önce telefonda yazmıştım ama iş yayınlamaya gelince telefonun interneti kesi...5 gün önce
-
TDK, Türkçe sözlükte yer verdiği 'derin devlet'i şöyle tanımladı: Devletin çıkarlarını gözetip kolladığı öne sürülen, göz önünde olmayan örtülü güç. 'Derin...4 hafta önce
-
Arşiv
-
▼
2007
(33)
-
▼
Aralık 2007
(33)
- İletişim
- Niye "Kelimelerin Soyağacı"?
- Etimoloji (Kökenbilim) Nedir?
- İstanbul İsmi Nereden Gelmiş?
- "Ana Dolu" Hikâyeymiş!
- 81 il 81 hikâye
- Hepimiz Adanalıyık!
- Adıyaman'ın Hikâyesi
- Afyonkarahisar mı Afyon mu?
- Ciao!
- Ağrı Dağı'nın eteğinde...
- Şehzadeler Şehri Amasya
- Ankara, Çapa demekmiş!
- Attaleia Nam-ı Diğer Antalya
- Kızıl Sakal BarbaRossa
- Artvin keşke Çoruh olarak kalsaydı
- Aydınoğulları'nın Aydın'ı
- "Balık Esir" Değilmiş Yaşasın!
- Dört Bölgede de Toprağı Olan Bilecik
- Çabakçur Bingöl
- Bitlis ismi nereden geliyor?
- "Suhulet" geri döndü
- "Kahve Altı" "Kahvaltı"
- Bayramınız Mübarek Olsun!
- Bir Tren Yolculuğu
- Kumbara Kelimesi Hakkında
- Bolu İsminin Kökeni
- Sirkeci ismi nereden gelmektedir?
- "Burada Dur" Burdur
- "Gibi"deki Nal Sesleri
- Bursa İlimizin İsminin Kökeni
- "Sıracalı" Ne Demek?
- Çanakkale İsminin Kökeni
-
▼
Aralık 2007
(33)
-
►
2008
(183)
- ► Şubat 2008 (25)
- ► Nisan 2008 (24)
-
►
Mayıs 2008
(31)
- Yeni Bir İstilâ: İngilizce
- Kedi Nereden Geldi?
- Haber7'ye Türkçe Dersi
- Haydi Trene İnelim!
- Abaküs Kelimesinin Kökeni
- Enflasyona Şişkinlik Diyelim!
- Bloglardaki Yazım Hataları
- Hayrunnisa İsminin Anlamı
- Fiat Markasının Anlamı
- İyiyim İyisin İyi
- İçel mi Diyorsunuz Mersin Mi?
- Deccal'i Dekkal Diye Okumak Kibarlığı
- Foreksi Türkçe Öyren
-
►
Haziran 2008
(28)
- 46 Sene Önceki Türkçe Yanlışları
- "Etek"li Deyimler
- Anne Kelimesi Dilimize Nereden Gelmiştir?
- Yazım Yalnışı Yapılan Kelimeler
- Çoğul Eki Kesme İşareti İle Ayrılmaz!
- Şoför Kelimesinin Kökeni
- Abazan Kelimesinin Anlamı ve Soyağacı
- Tanınmış Yazarlardan Türkçe Yanlışları
- Mankafa Sözcüğünün Nereden Geldiğini Hiç Düşündünü...
- Çam Devirmek Deyimi
- Kabak Tadı Vermek Deyimi
- Dolap Çevirmek Deyimi Nasıl Oluştu?
- Neden Böri Değil De Kurt?
- Türk Dili Hakkındaki Düşüncelerim
- İzmir İlimizin İsminin Menşei
- Alfa Romeo Markası Nereden Geliyor?
- Bir Demet Türkçe Yanlışı (2)
- ÖSS Sınavı (!)
- Elma Kelimesinin Etimolojisi
- Çadırını Başına Yıkmak
- Oxford İsmi Nereden Gelmiştir?
- Kızıl Elma
- Şuhut İlçesi'nin İsminin Kökeni
- Bendeniz Kelimesinin Etimolojisi
- Tuğçe İsminin Kökeni
- Atı Alan Üsküdar'ı Geçti
- Kısa Kes Aydın Abası (Havası) Olsun Deyimi
- Alperenler Diyarı Tokat
- ► Temmuz 2008 (9)
Kategoriler
- 81 il 81 hikaye
- Arapcadan Gecen Kelimeler
- atasozleri
- benden
- blog seyleri
- Cingeneceden Gecen Kelimeler
- cocuk isimleri
- deyimler
- Ermeniceden Gecen Kelimeler
- evliya isimleri
- Farscadan Gecen Kelimeler
- Fransizcadan Gecen Kelimeler
- gorsel turkce yanlislari
- Has Turkce Kelimeler
- hikayeler
- Italyancadan Gecen Kelimeler
- kisaltmalar
- Latinceden Gecen Kelimeler
- Makaleler
- markalar
- Mogolcadan Gecen Kelimeler
- Rumcadan Gecen Kelimeler
- turkce yanlislari
- yabanci kelimeler
- Yer isimleri
- Yunancadan Gecen Kelimeler